Nâng giá trị: từ xuất khẩu thô sang chế biến sâu
Một tấn điều nhân rang muối, một tấn cà phê rang xay hay một tấn dừa sấy mang lại giá trị cao hơn nhiều hàng thô. Cơ hội và thách thức khi chuyển sang chế biến.
Việt Nam là cường quốc xuất khẩu nông sản, nhưng phần lớn vẫn ở dạng thô hoặc sơ chế. Chế biến sâu giúp tăng giá trị, giảm phụ thuộc giá thế giới và mở rộng thị trường.
Ví dụ về chuỗi giá trị
- Hạt điều: hạt thô → điều nhân → điều rang muối, bơ điều, sữa hạt.
- Cà phê: cà phê nhân → rang xay → hoà tan, cà phê đóng lon, viên nén.
- Dừa: dừa trái → cơm dừa sấy, nước cốt dừa, dầu dừa, thạch dừa, than hoạt tính từ gáo dừa, sản phẩm từ xơ dừa.
- Trái cây: trái tươi → sấy dẻo, sấy giòn, đông lạnh, nước ép, nước cốt.
- Gỗ: gỗ xẻ → ván ghép → nội thất hoàn thiện.
Lợi ích
- Giá trị trên mỗi tấn cao hơn, tiết kiệm chi phí vận chuyển trên mỗi đồng doanh thu.
- Thời gian bảo quản dài hơn, dễ vận chuyển xa hơn.
- Tiếp cận kênh bán lẻ, thương mại điện tử, không chỉ nhà nhập khẩu nguyên liệu.
Thách thức
- Đầu tư máy móc, công nghệ, chứng nhận an toàn thực phẩm cao hơn.
- Tiêu chuẩn với thực phẩm chế biến chặt chẽ hơn hàng thô.
- Cạnh tranh với các thương hiệu lớn có sẵn ở thị trường đích.
- Thuế nhập khẩu với hàng chế biến có thể cao hơn hàng thô ở một số thị trường. Kiểm tra ưu đãi từ FTA.
Bắt đầu thế nào
- Chọn một sản phẩm chế biến gần với năng lực hiện tại.
- Thử nghiệm với lượng nhỏ, gửi mẫu cho khách hiện tại để lấy phản hồi.
- Tận dụng chương trình hỗ trợ đổi mới công nghệ, khởi nghiệp, các sản phẩm OCOP.
- Hợp tác với viện nghiên cứu, trường đại học trong phát triển sản phẩm.
Lời khuyên
Không phải ai cũng cần chế biến sâu. Có doanh nghiệp thành công nhờ làm hàng thô thật tốt, ổn định, quy mô lớn. Hãy chọn vị trí phù hợp với năng lực và nguồn lực của mình trong chuỗi giá trị.