Vận đơn (B/L): các loại vận đơn và cách dùng an toàn
Vận đơn gốc, điện giao hàng, vận đơn đã xếp hàng, vận đơn sạch, vận đơn của forwarder và hãng tàu. Hiểu đúng để giữ quyền kiểm soát hàng cho đến khi nhận tiền.
Vận đơn đường biển (Bill of Lading) là chứng từ quan trọng nhất trong xuất khẩu đường biển. Ai cầm vận đơn gốc thường là người có quyền nhận hàng.
Ba chức năng của vận đơn
- Biên lai nhận hàng của người vận chuyển.
- Bằng chứng hợp đồng vận chuyển.
- Chứng từ sở hữu hàng hoá: vận đơn gốc theo lệnh có thể chuyển nhượng.
Các loại thường gặp
- Vận đơn gốc (Original B/L): thường phát hành bộ 3 bản gốc. Người mua cần xuất trình bản gốc để nhận hàng.
- Điện giao hàng (Telex release / Surrendered B/L): người bán nộp lại vận đơn gốc tại cảng đi, hãng tàu điện cho đại lý cảng đích giao hàng mà không cần bản gốc. Chỉ làm khi đã nhận đủ tiền.
- Seaway Bill: không phải chứng từ sở hữu, người nhận có tên trên vận đơn nhận hàng mà không cần bản gốc. Chỉ dùng với khách đã thanh toán hoặc rất tin cậy.
- Vận đơn đã xếp hàng (Shipped on board): xác nhận hàng đã lên tàu, ngày xếp hàng là ngày giao hàng. Thường được yêu cầu trong L/C.
- Vận đơn sạch (Clean B/L): không có ghi chú về tình trạng hàng, bao bì bị lỗi.
- Vận đơn hãng tàu (Master B/L) và vận đơn của forwarder (House B/L).
Người nhận hàng (Consignee)
- Ghi tên người mua: người mua nhận hàng khi có vận đơn gốc.
- "To order" hoặc "To order of [ngân hàng]": thường dùng khi thanh toán L/C, ngân hàng giữ quyền kiểm soát hàng.
Nguyên tắc an toàn
- Không giao vận đơn gốc, không làm điện giao hàng khi chưa nhận đủ tiền.
- Kiểm tra kỹ bản nháp vận đơn: tên người gửi, người nhận, mô tả hàng, số container, số seal phải khớp hợp đồng, L/C, hoá đơn.
- Lưu ý thời gian gửi vận đơn gốc bằng chuyển phát nhanh để người mua kịp nhận hàng, tránh phát sinh phí lưu container.